Het station van Kortrijk is beschermd als monument.
", "provincie": "West-Vlaanderen", "gemeente": "Kortrijk", "straat": "Stationsplein", "adres": "Stationsplein 7 (Kortrijk)", "waarden": {"algemeen": {"tekst": "Het monument Station Kortrijk in Kortrijk is van algemeen belang wegens de volgende erfgoedwaarden:
"}, "waardesets": [{"motivatie": "Het station Kortrijk uit 1951-1956 naar ontwerp van architect Pierre Pauwels (1913-2004) is een voor Vlaanderen zeldzaam en herkenbaar voorbeeld van een naoorlogs stationsgebouw in modern classicisme. Het behoort tot een groep grotere stations in België, opgetrokken van het midden van de jaren vijftig tot de late jaren zestig, voornamelijk in een meer functioneel en geïndustrialiseerd modernisme. In vergelijking met de andere stations uit die groep is het station van Kortrijk nog heel herkenbaar bewaard, de ensemblewaarde is relatief hoog (onder andere door de bewaarde stationshal en trappenhal) en ook de context van de stationswijk met straten in pentagonale vorm sluit nog goed aan op dit gebouw. Bovendien is het station van Kortrijk binnen deze groep uniek (zeldzaamheid) door een aantal meer klassieke kenmerken zoals het beklemtonen van de hoofdingang, de concave vorm van die hoofdingang en de golvende geveldelen.
Typisch voor de gehanteerde bouwstijl (modern classicisme) is dat getracht werd om moderne kenmerken zoals een functionele planindeling en recente constructietechnieken zoals een betonnen structuur te verzoenen met een eerder klassiek uitzicht. Dit laatste komt vooral tot uiting door de toepassing van traditionele gevelmaterialen (baksteen of natuursteen) en compositieprincipes zoals symmetrie, en een algehele soberheid in combinatie met enkele figuratieve decoraties. Maar het Kortrijkse stationsgebouw bevat ook speelsere toetsen die aansluiten bij de expo-stijl zoals het frisse kleurenpalet met groenblauwe tinten, herkenbaar onder andere in de vloer van de inkomhal. Een verklaring voor die eerder traditionele gevelarchitectuur is te vinden in de historische context (de wederopbouw) en in de onmiddellijke omgeving: de neoclassicistische stationswijk. Het naoorlogse station van Kortrijk hernam de inplanting en compositie (quasi symmetrisch met centraal hoger volume) van het vernielde, neoclassicistische station uit 1857 en herstelde zo de betekenisvolle band die er bestond tussen het station en de 19de-eeuwse wijk errond (context). Opvallend is ook het verschil tussen de pleingevel, die eerder monumentaal is en verticaal geritmeerd, en de meer eenvoudige, functionele, moderne spoorgevel met een horizontaliserende luifel die zowel visueel als functioneel aansluit bij het treinverkeer. Het later toegevoegde seinhuis past in de evolutie van dit erfgoedtype, van vrijstaande gebouwtjes naar geïntegreerde elementen in grotere gebouwencomplexen maar nog steeds herkenbaar door de overkraging ten opzichte van de onderliggende niveaus.
Het station van Kortrijk werd ontworpen door de Kortrijkse architect Pierre Pauwels (1913-2004), een invloedrijk figuur in de architectuur van Vlaanderen midden twintigste eeuw. Zijn naoorlogs oeuvre is heel divers. Het station van Kortrijk is door de grootte en de vormgeving – tussen modern en klassiek in – een representatief voorbeeld van Pauwels’ vele monumentale, naoorlogse projecten, op slechts een paar honderd meter van de brandweerkazerne die hij als beginnend architect ontwierp (context).
", "waardetypes": [{"uri": "https://id.erfgoed.net/thesauri/waardetypes/39", "label": "architecturale waarde"}]}, {"motivatie": "De locatie van het Station Kortrijk heeft als één van de oudste onderdelen van het spoorwegennetwerk in België (sinds 1839) en ook als onderdeel van de allereerste internationale treinverbinding in Europa (Brussel – Parijs) een belangrijke historische betekenis. Daarnaast is het stationsgebouw uit 1951-1956 een representatieve en herkenbare getuige van de wederopbouw na de Tweede Wereldoorlog in Vlaanderen. Door de focus van de geallieerde bombardementen van 1943-1944 op Belgische transportinfrastructuur werden heel wat plaatsen die gelieerd zijn aan het transport zwaar getroffen, zoals Antwerpen, Oostende, Ledeberg, Merelbeke en ook Kortrijk. Het Duitse leger gebruikte het rangeerstation van Kortrijk, ten zuidwesten van het reizigersstation, als opslagplaats voor oorlogsmaterieel. Bovendien was het een belangrijk knooppunt van spoorverkeer naar Frankrijk. Het zwaarste bombardement was dat op het station op 20 juli 1944.
Het symbolisch belang van de wederopbouw van het Kortrijkse stationsgebouw blijkt uit de aanstelling van Pierre A.E. Pauwels (1913-2004) als ontwerper. Daar waar de meeste stationsgebouwen na de Tweede Wereldoorlog ontworpen werden door werknemers van de NMBS, was Pauwels een invloedrijk figuur in de architectuur van Vlaanderen midden twintigste eeuw. De rode postbus die zich aan de westzijde tegen de voorgevel van het gebouw bevindt, heeft historische waarde als een representatief voorbeeld van de circa 15.000 postbussen die tot voor kort alomtegenwoordig waren in de openbare ruimte maar die aan een zeer snel tempo verdwijnen, zoals eerder de openbare telefooncellen.
", "waardetypes": [{"uri": "https://id.erfgoed.net/thesauri/waardetypes/43", "label": "historische waarde"}]}, {"motivatie": "Het Station Kortrijk heeft artistieke waarde omwille van de decoratieve afwerkingen die representatief zijn voor een naoorlogs publiek bouwprogramma. De aangebrachte kunstwerken van beeldhouwers Maurits Witdouck (1928-2014) en Rogier Vandeweghe (1923-2020) getuigen van de toenmalige overheidspolitiek inzake kunst die erin bestond om de integratie van kunstwerken aan te moedigen bij de wederopbouw van openbare gebouwen na de Tweede Wereldoorlog. De bedoeling was om zo de deelname van de burger aan kunst en cultuur te verhogen en kunstenaars te stimuleren en economisch te ondersteunen. Het bas-reliëf in de voorgevel van beeldhouwer Witdouck is een allegorische voorstelling van reizen en transport via het spoor. Het keramieken kunstwerk van Vandeweghe in de lokettenhal stelt de rivier de Leie voor en brengt hulde aan de Kortrijkse nijverheden. Beide kunstenaars werden opgeleid aan het Sint-Lucasinstituut in Gent en hebben een bovenlokaal belang.
", "waardetypes": [{"uri": "https://id.erfgoed.net/thesauri/waardetypes/40", "label": "artistieke waarde"}]}]}}}]}